LUNDU (10 APR) – Kerajaan Sarawak menetapkan sasaran strategik untuk mencapai kadar sara diri (SSL) beras sebanyak 60 peratus menjelang tahun 2030, satu lonjakan ketara daripada paras semasa 21 peratus, bagi mengurangkan pergantungan negeri ini terhadap import beras.

Demikian ditegaskan oleh Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak, Dato Sri Dr Stephen Rundi Utom, semasa menemani Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Malaysia, Datuk Seri Haji Mohamad Sabu, dalam Lawatan Kerja ke Tanjung Purun, Lundu, pada Jumaat.

Beliau menegaskan bahawa kebergantungan import beras sebanyak 79 peratus pada masa kini meletakkan Sarawak dalam kedudukan yang berisiko tinggi.

Menghadapi ketidaktentuan geopolitik global dan ancaman perubahan iklim, tindakan menyeluruh dan segera amat diperlukan bagi menjamin keselamatan makanan negeri.

“Dalam hal padi, hal padi ini sangat penting kerana ia soal hidup dan mati. Banyak duit sekalipun, kalau tidak ada beras, kita tidak akan dapat hidup,” kata Dr Rundi.

Namun pembangunan infrastruktur pertanian dalam skala besar itu memerlukan pembiayaan yang besar. Beliau mendedahkan bahawa kos pembangunan infrastruktur pertanian di Sarawak dianggarkan sekitar RM500,000 bagi setiap hektar.

Setakat ini, kerajaan negeri telah mengenal pasti kawasan seluas 15,000 hektar untuk penanaman padi, dengan fasa pertama membabitkan 2,000 hektar tanah milik kerajaan yang menuntut peruntukan infrastruktur sekurang-kurangnya RM1 bilion.

Bagi merealisasikan inisiatif ini, Dr Rundi turut merayu agar Kerajaan Persekutuan memberikan sokongan kewangan bagi memastikan perancangan estet padi moden ini dapat dilaksanakan.

“Dua ribu hektar memerlukan RM1 bilion untuk infrastruktur. Kalau 14,000 hektar, RM7 bilion. Bantulah, kerana ini penting,” ujar beliau secara terus terang ketika merayu sokongan kewangan persekutuan.

Kerjasama antara kerajaan negeri dan persekutuan dilihat amat kritikal bagi memastikan inisiatif ini menyumbang kepada keterjaminan bekalan makanan negara secara menyeluruh.

Bagi mengelakkan ancaman penukaran status tanah kepada tanaman komoditi yang lebih menguntungkan seperti kelapa sawit, Kerajaan Sarawak telah mengambil langkah proaktif dengan mewartakan tanah berkeluasan 800 hektar di Lawas dan Limbang secara eksklusif untuk penanaman padi.

Strategi pengeluaran beras negeri kini dilaksanakan secara berperingkat mengikut bahagian, bermula dengan usaha memastikan kawasan seperti Kapit, Kuching, dan Miri mencapai status SSL 100 peratus di peringkat domestik sebelum kerangka pelaksanaan ini dikembangkan ke wilayah lain.

Menyedari cabaran demografi petani yang semakin menua, penekanan mendalam turut diberikan terhadap pemodenan sektor pertanian melalui mekanisasi, pertanian pintar, dan teknologi berketepatan tinggi.

Dr Rundi menekankan bahawa sektor ini memerlukan peralihan paradigma yang menyeluruh iaitu daripada pendekatan sara diri tradisional kepada model perniagaan komersial yang berdaya maju bagi menarik minat generasi muda yang berkemahiran untuk menerajui rantaian industri agromakanan.

“Sektor agro tidak boleh lagi bersikap ‘tangkap padi makan padi.’ Ia mesti berasaskan perniagaan. Amalan mesti berubah, mindset mesti berubah,” tegasnya.

Sebagai langkah sandaran dan kerjasama serantau, kerajaan negeri turut meneliti potensi jalinan dengan wilayah Sambas di Kalimantan, Indonesia, yang mencatatkan lebihan pengeluaran beras sebanyak 60,000 tan metrik setahun.

Satu pasukan petugas khas akan ditubuhkan bagi mengkaji kebolehlaksanaan pertukaran kepakaran dan perdagangan dari sudut teknikal serta kos, bagi mengukuhkan keterjaminan bekalan makanan Sarawak dalam menghadapi sebarang ketidaktentuan global. – kemenaupdate.com

BINTULU — Di tengah-tengah tekanan inflasi global yang semakin dirasai di seluruh Malaysia, Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak merangkap ADUN Kemena, Dato Sri Dr. Stephen Rundi Anak Utom, menggesa rakyat supaya lebih berhemah dalam mengurus kewangan peribadi, khususnya menjelang musim perayaan Gawai yang sering membawa kepada perbelanjaan berlebihan.

Beliau menyuarakan hal ini semasa berucap di Majlis Mantar Gawai Sebauh 2026 di Dinner World, Bintulu, pada 1 Mei 2026. Hadir selaku Tetamu Kehormat ialah Timbalan Premier Sarawak merangkap Menteri Kewangan dan Ekonomi Baharu Kedua serta Menteri Infrastruktur dan Pembangunan Pelabuhan, Datuk Amar Douglas Uggah Embas.

“Kenaikan harga minyak dan diesel membawa kepada kenaikan harga bahan makanan. Kita mesti pandai mengatur diri,” kata Dr. Stephen, menjelaskan bahawa ketidakstabilan geopolitik di Timur Tengah serta konflik berterusan antara Ukraine dan Rusia telah menyebabkan kenaikan harga minyak yang turut dirasai di seluruh dunia.

Bagi penduduk luar bandar yang masih memiliki tanah, Dr. Stephen mencadangkan agar mereka memanfaatkan peluang menanam makanan sendiri sebagai penampan terhadap kenaikan harga barangan keperluan.

“Anak-anak sekolah, perjalanan, segala-galanya memerlukan wang. Kita mesti tahu bagaimana mengatur perbelanjaan supaya kita tidak ditinggalkan oleh kemajuan ketika harga barang semakin mahal,” katanya.

NIAH | 28 MAC: Komuniti Penan diseru melakukan anjakan minda yang drastik iaitu meninggalkan pertanian sara diri dan beralih kepada ekosistem pertanian komersial berkelompok bagi menjamin masa depan sosioekonomi yang lebih mampan.

Seruan itu disampaikan oleh Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak, Dato Sri Dr Stephen Rundi Anak Utom, semasa menyempurnakan majlis perasmian Pesta Penan “Tipun Pinum Pengida’ Penan” 2026 di Kampung Mareng, Jambatan Suai, Niah, Miri pada Sabtu.

Pesta tiga hari itu berlangsung dari 27 hingga 29 Mac 2026 dan ianya kali keempat diadakan oleh Persatuan Pembangunan Tipun Penan Sarawak (PETIPUN), dengan tema Empowering The Penan: Mapping Our Future dan bermotto Jah Ha’ Jah Kenin.

Mengakui bahawa perubahan mentaliti adalah proses yang tidak mudah, Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Kemena itu berkata, himpunan ini bukan sekadar perayaan biasa.

“Time has come. Time has come for us to show the world. Dan orang Penan sudah tahu bahawa imej adalah satu-satunya yang paling penting untuk kita jaga,” katanya.

Beliau menekankan bahawa integrasi teknologi pertanian pintar, penggunaan IoT serta penyatuan tanah secara berkelompok adalah kunci utama mengubah taraf kewangan masyarakat luar bandar. Menurut Dr Rundi, satu pintu tanah seluas dua ekar yang digabungkan dalam kelompok 36 pintu berpotensi menghasilkan 72 ekar tanaman komersial yang dikenali pasaran.

“Tak boleh kita lakukan ini secara silo. Kita mesti berkelompok,” tegasnya.

Dr Rundi turut mengingatkan generasi muda agar membuang sikap iri hati terhadap kejayaan saudara sendiri. Menggunakan metafora ketam, beliau berkata tabiat menarik turun mereka yang ingin maju hanya akan memastikan keadaan masyarakat tidak berubah dari dahulu hingga kini.

Menyentuh soal pendidikan, beliau menegaskan bahawa kegagalan dalam peperiksaan formal bukanlah pengakhiran segalanya, kerana setiap individu mempunyai kebolehan yang berbeza dan tersendiri.
“Saya jadi doktor, saya tak tahu buat jala, saya tak pandai tangkap ikan. Banyak perkara yang saya tidak boleh buat. Penan dua-dua boleh,” katanya disambut ketawa hadirin.

Dr Rundi menyeru komuniti menjadikan tokoh-tokoh Penan yang berjaya sebagai ikon rujukan, khususnya Temenggong Masyarakat Penan, Datuk Hasan Sui, serta Datu Nyurak Keti iaitu Presiden PETIPUN merangkap Residen Bintulu yang merupakan orang Penan pertama memegang jawatan Residen dalam sejarah negeri ini.

Dalam konteks lebih luas, Dr Rundi memaklumkan bahawa Sarawak kini diiktiraf sebagai wilayah berpendapatan tinggi, dan kerajaan mensasarkan pendapatan tidak kurang daripada RM15,000 sepintu menjelang tahun 2030, merangkumi isi rumah di kawasan luar bandar.

Sebagai manifestasi komitmen kerajaan, Dr Rundi mengumumkan penyaluran dana keseluruhan berjumlah RM100,000 iaitu merangkumi RM50,000 untuk pergerakan PETIPUN, RM20,000 bagi memperkasakan Biro Wanita, dan RM30,000 kepada Jawatankuasa Kemajuan dan Keselamatan Kampung (JKKK) Kampung Mareng yang diketuai KK Herman Hasan selaku Pengerusi Jawatankuasa Penganjur.

Majlis perasmian diserikan dengan persembahan tarian tradisional iaitu Bolu Biduk, Ngiteu atau Sayau Titot dari Baram, serta Sagak Penan dari Belaga yang menghimpunkan warisan seni budaya pelbagai kawasan penempatan Penan di Sarawak.

Semangat identiti Penan turut terserlah melalui acara sukan tradisi yang dipertandingkan sepanjang pesta, termasuk Meput (menyumpit), Ngelaveng (lompat tinggi), Mapem (lompat jauh), Selekit (merejam gelung rotan) serta Pelaboh (potong kayu). – kemenaupdate.com

BINTULU (27 Apr): Sarawak akan mewartakan sehingga 15,000 hektar tanah bagi projek tanaman padi berskala besar, dalam usaha mengurangkan kebergantungan negeri itu terhadap beras import yang kini menjangkau lebih 80 peratus daripada keperluan tempatan.

Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah, Dato Sri Dr Stephen Rundi Utom, mendedahkan rancangan itu pada Isnin semasa berucap di Pejabat Jabatan Pertanian Bahagian Bintulu dalam majlis penyerahan geran Projek Kecil Luar Bandar (MRP) DUN Kemena Fasa 1 bagi tahun 2026 berjumlah RM505,260 kepada 32 penerima di kawasan Kemena.

Menurut Dr Rundi, tanah yang disasarkan itu akan dibangunkan menggunakan sistem automasi penuh. Ini meliputi penanaman bermesin, pembajaan menggunakan dron, serta operasi penuaian berkapasiti empat hektar sehari.

“Kita perlu beralih daripada pertanian sara diri kepada sistem yang benar-benar moden,” katanya.
“Proses pengeringan dan pengilangan turut akan dimasukkan dalam rantaian operasi ini.”

Kerajaan Sarawak menyasarkan pewartaan 14,000 hingga 15,000 hektar tanah untuk fasa awal projek ini. Namun, jadual pewartaan penuh dan peruntukan keseluruhan projek belum diumumkan secara rasmi.

Teknologi Internet Benda (IoT) akan menjadi teras kepada sistem pengurusan ladang baharu ini. Dr Rundi berkata pendekatan itu dirancang khusus untuk menarik penyertaan golongan muda ke sektor pertanian.

“Pertanian mesti mampu menawarkan pendapatan yang setanding dengan sektor lain, barulah belia kita berminat,” katanya.

Selain padi, Dr Rundi turut menyebut potensi dua komoditi premium tempatan iaitu Lada Sarawak dan Nanas SG1 yang menawarkan kitaran tuaian lebih singkat berbanding tanaman konvensional.

“Kita perlu beralih kepada teknologi automasi dan mengutamakan nilai komersial berbanding sekadar saiz keluasan tanah. Tumpuan mesti diberikan kepada kualiti produk dan rantaian industri hiliran, seperti pemprosesan lada premium Sarawak, yang berupaya melonjakkan nilai eksport global kita melepasi RM2.2 bilion” ujar beliau.

Sarawak kini sedang melaksanakan beberapa inisiatif pertanian berskala besar secara selari, sebagai sebahagian daripada Pelan Transformasi Agromakanan Sarawak 2030 yang bermatlamat menjadikan negeri ini hub pengeluaran makanan serantau menjelang dekad ini berakhir. – kemenaupdate.com

SEBAUH (24 MAC): Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak, Dato Sri Dr Stephen Rundi Utom menyeru penduduk Kampung Hilir Sebauh agar menggubal pelan induk sosioekonomi komuniti yang komprehensif bagi menghadapi cabaran keterjaminan makanan dan keperluan pembangunan infrastruktur jangka panjang.

Dr Rundi bersama isteri, Datin Sri Loreta Sawot, hadir memeriahkan Majlis Ramah Tamah Hari Raya Aidilfitri Kampung Hilir Sebauh di Balairaya Kampung Hilir Sebauh pada Selasa. Dalam ucapannya, beliau menegaskan keperluan mendesak untuk beralih daripada pertanian berskala kecil kepada pendekatan kluster komersial yang lebih terancang dan berdaya saing.
“Tak boleh buat in silo, tak boleh buat bersendirian. Kena buat in group. Kalau satu orang lima ekar, 10 orang 50 ekar,” tegas Dr Rundi.

Merujuk kepada model kluster makanan metropolitan di Belanda iaitu sebuah pendekatan pertanian berpusat yang menggabungkan pengeluaran, pemprosesan dan pengagihan dalam satu ekosistem bersepadu, beliau memaklumkan bahawa model serupa, dikenali sebagai Metropolitan Food Cluster (MFC), kini sedang dibina di Lundu sebagai perintis untuk Sarawak.
Beliau turut menyoroti jurang pengeluaran beras yang ketara antara Sarawak dan wilayah jiran Kalimantan sebagai bukti keperluan segera untuk memperkukuh keselamatan makanan tempatan.

Menurut Dr Rundi, Kalimantan di Sambas menghasilkan lebih tiga juta metrik tan beras setahun, berbanding Sarawak yang hanya mampu mengeluarkan 21,000 metrik tan iaitu sebuah jurang yang beliau sifatkan sebagai amaran serius di tengah-tengah ketidakstabilan global yang berterusan.
“Pada masa sekarang kita dengar banyak kucar-kacir, dunia sedang sibuk berperang. Jadi kita terpaksa bersedia menyediakan makanan untuk kita sendiri,” katanya.
Mengenai soal infrastruktur, Dr Rundi menggariskan perancangan pembinaan sebuah bandar baharu di seberang sungai sebagai langkah proaktif bagi menangani ancaman banjir yang semakin kerap menghantui penempatan rendah di Sebauh.

Dengan kelulusan pembinaan jambatan baharu, lanskap topografi dan kebolehcapaian kawasan tersebut dijangka berubah secara mendadak, seterusnya menuntut penguatkuasaan keselamatan komuniti yang lebih sistematik. Beliau mengingatkan penduduk agar mengaktifkan semula skim rondaan rukun tetangga susulan peningkatan kes kecurian yang dilaporkan.

Beliau turut merakamkan pujian terhadap keharmonian sosial masyarakat majmuk di wilayah itu. Dr Rundi memaklumkan bahawa kerajaan negeri, menerusi Jabatan Tanah dan Survei, sedang dalam peringkat akhir perancangan untuk mewujudkan kawasan perkuburan bersepadu seluas lebih 50 ekar bagi menempatkan komuniti Dayak, Melayu dan Cina dalam satu kawasan berjiran dan ini mencerminkan prinsip hidup bersama yang telah lama menjadi teras identiti Sarawak.

Bagi menjamin kelangsungan pembangunan wilayah, beliau menggesa ibu bapa agar membimbing anak-anak ke arah pengajian Sains, Teknologi, Kejuruteraan dan Matematik (STEM), yang dinilai amat penting bagi merealisasikan aspirasi wilayah berpendapatan tinggi menjelang 2030. Kepakaran teknikal turut dilihat sebagai benteng perlindungan belia tempatan daripada terjebak dalam gejala sosial seperti perjudian dalam talian dan penyalahgunaan dadah.

Bagi menyokong usaha perancangan di peringkat akar umbi, kementerian beliau meluluskan dana pemula berjumlah RM40,000 iaitu dengan pecahan RM10,000 kepada Biro Wanita Kampung Hilir Sebauh dan RM30,000 kepada JKKK Kampung Hilir Sebauh, khusus untuk membiayai proses penggubalan pelan induk kampung berkenaan.

“Wawasan kita di kampung ini, kita tidak mahu ketinggalan dari segi sosioekonomi, kita tidak mahu ketinggalan dari segi infrastruktur,” kata Dr Rundi menutup ucapannya.Sebauh Digesa Gubal Pelan Induk Sosioekonomi, Beralih ke Pertanian Kluster

BINTULU, 25 Jun 2026 – Bayangkan ladang pertanian yang boleh menyirami sendiri, membaja sendiri, mengawal suhu sendiri dan semua melalui sensor yang berhubung dengan telefon pintar di tangan petaninya.

Itulah teknologi yang Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak YB Dato Sri Dr. Stephen Rundi Utom maksudkan, sedang bina di Sarawak. Dan beliau mahu belia yang mengendalikannya.

“Kita akan buat, panggil belia-belia, untuk mengeluarkan hasil yang high value crop menggunakan IoT,” kata Dr. Rundi dalam ucapannya di Majlis Penyerahan Geran MRP DUN Kemena, 25 Jun 2026.

Projek precision farming menggunakan Internet of Things (IoT) di Sg Sebiew Bintulu itu dijangka siap menjelang akhir 2026. Sistem kawalan automatik yang dibangunkan membolehkan pengguna memantau dan mengawal masa pembajaan, pengairan, dan suhu melalui rangkaian sensor yang bersepadu, sekaligus mengurangkan andaian dan meningkatkan ketepatan dalam pengeluaran tanaman.

“Bila baja keluar, bila air keluar, temperature dalam dia boleh kontrol semua. Itu teknologi baru,” kata Dr. Rundi.

Tetapi cabarannya bukan semata-mata teknologi. Cabarannya adalah manusia.

Dr. Rundi bercakap terus-terang tentang satu realiti yang beliau perhatikan. Ramai graduan universiti Bumiputera, selepas bertahun-tahun belajar, masih mencari pekerjaan bergaji tetap, mahu kerja pejabat berpenghawa dingin, mahu “white collar” atau “blue collar.” Pertanian, walaupun menawarkan potensi pendapatan yang lebih tinggi dengan pendekatan betul, masih dilihat sebagai pilihan terakhir.

“Semua mahu tinggal dekat aircon,” katanya, dalam nada yang lebih berkongsi kerisauan berbanding menegur.

Dari situlah lahir mesej yang Dr. Rundi cuba tanamkan iaitu bukan tentang pertanian tradisional dengan cangkul dan lumpur, tetapi tentang “green collar”. Kategori pekerjaan baharu dalam pertanian moden yang dilengkapi teknologi, data, dan potensi pendapatan yang setara dengan kerjaya profesional.

Dan lebih dalam dari itu, Dr. Rundi membezakan antara dua mentaliti: “earn money” iaitu gaji tetap yang dibataskan oleh skala gaji, berbanding “make money” iaitu keusahawanan yang potensinya tidak berbatas.

“Why are the Chinese doing better than the rest? Because they learn from young how to make money,” katanya.

Bukan “mencuri” atau jalan singkat. Beliau menekankan: halal. Tetapi caranya berbeza dan bukan menunggu tawaran kerja, tetapi menciptanya.

Taman Kekal Pengeluaran Makanan (TKPM) disebut sebagai ruang untuk belia belajar secara langsung iaitu melihat, merasai, dan meneroka pertanian moden bukan dari buku teks, tetapi dari pengalaman sebenar di ladang.

“Ada kita adakan kawasan yang terbuka, iaitu TKPM, bawa anak-anak kita belajar,” kata Dr. Rundi.

Dalam konteks yang lebih luas, inisiatif precision farming ini adalah sebahagian daripada usaha Sarawak untuk memodenkan sektor pertaniannya. Bukan sekadar dalam teknologi, tetapi dalam cara pengusaha muda memandang pertanian sebagai kerjaya pilihan, bukan kerjaya terpaksa.

Apabila sistem IoT itu siap akhir 2026, pertanyaan sebenar akan datang sesudah itu: apakah cukup belia Sarawak yang sanggup datang, belajar, dan tinggal? – kemenaupdate.com

BINTULU (1 Mei): Di pedalaman Sarawak, gereja dan kapel bukan sekadar tempat ibadat. Ia adalah pusat komuniti, ruang pertemuan mingguan, dan dalam banyak kes, satu-satunya bangunan awam yang berdiri kukuh di sesebuah perkampungan. Membiayai pembinaan dan penyelenggaraannya adalah satu perkara yang sangat serius dan mahal.

Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak Dato Sri Dr. Stephen Rundi Utom merangkap ADUN Kemena, mengungkap dimensi ini dalam ucapannya di Majlis Mantar Gawai Sebauh 2026 di Dinner World, Bintulu, pada Jumaat, mendedahkan bahawa kawasan berkenaan telah mendapat manfaat daripada dua saluran dana kerajaan yang berbeza namun saling melengkapi.

Hadir selaku Tetamu Kehormat ialah Timbalan Premier Sarawak merangkap Menteri Kewangan dan Ekonomi Baharu Kedua serta Menteri Infrastruktur dan Pembangunan Pelabuhan, Datuk Amar Douglas Uggah Embas, tokoh yang memikul dua peranan penting dalam konteks ucapan Dr. Stephen: Pengerusi Jawatankuasa Pengurusan Bencana Negeri Sarawak (SDMC) dan menteri bertanggungjawab bagi UNIFOR.

Saluran pertama, SDMC telah menyalurkan dana bernilai puluhan juta ringgit ke kawasan Sebauh, khususnya dalam menangani keperluan infrastruktur dan bantuan bencana.

Saluran kedua iaitu UNIFOR pula memperuntukkan RM14 juta secara khusus untuk pembangunan tempat ibadat: RM10 juta untuk gereja utama dan RM4 juta untuk chapel-chapel kecil yang bertaburan di pelosok kawasan berkenaan.

Namun birokrasi dan peraturan turut menjadi cabaran yang tidak boleh diabaikan. Dana UNIFOR mempunyai syarat yang ketat iaitu bantuan hanya boleh disalurkan kepada akaun-akaun yang memenuhi kriteria tertentu, bermakna tidak semua gereja atau kapel yang memerlukan bantuan dapat mengaksesnya secara terus.

“Kita masih memerlukan lebih banyak lagi. Kita terus memohon,” kata Dr. Rundi, satu pengakuan jujur bahawa keperluan komuniti jauh melampaui apa yang mampu dipenuhi oleh peruntukan semasa, walau besar mana sekalipun angkanya.

Dalam konteks yang lebih luas, kehadiran serentak SDMC dan UNIFOR sebagai mekanisme sokongan mencerminkan pendekatan berlapis kerajaan Sarawak dalam membantu komuniti luar bandar iaitu bukan hanya melalui saluran biasa, tetapi juga melalui rangkaian pengurusan krisis yang turut memainkan peranan pembangunan jangka panjang.

Bagi masyarakat Sebauh, ia adalah bukti nyata bahawa suara mereka didengar, walaupun jumlahnya belum pernah cukup. – kemenaupdate.com

SUAI, 28 Mac — Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah, Dato Sri Dr Stephen Rundi Utom, menggesa komuniti luar bandar Sarawak segera beralih daripada kaedah pertanian tradisional kepada pendekatan moden berasaskan mekanisasi, seiring dengan agenda sekuriti makanan negeri yang semakin diperketatkan.

Beliau menyampaikan gesaan itu semasa lawatan tapak projek naik taraf jalan masuk di bawah program Transformasi Luar Bandar (RTP) Rumah Panjang Steve Anak Lasan di Sg. Selasah, Suai, Niah.

Projek bernilai RM200,000 itu melibatkan naik taraf laluan tanah kepada jalan kerikil sepanjang 1,200 meter dengan kelebaran empat meter, memberi manfaat langsung kepada 104 orang penduduk daripada 15 pintu.

Dilaksanakan oleh Jabatan Kerja Raya (JKR) Miri menerusi kontraktor Bumi Leza Enterprise, projek tersebut berjaya disiapkan jauh lebih awal daripada jadual kontrak pada 22 Januari 2026 iaitu hampir lima bulan sebelum tarikh siap yang ditetapkan pada 21 Jun 2026.

Berdepan isu rantaian bekalan dan harga beras yang tidak menentu, Dr Rundi menyarankan penduduk membentuk kumpulan tani berkelompok bagi mengusahakan tanaman komersial berskala besar, khususnya nanas varieti SG1 dan tanaman padi.

Pendekatan sedemikian dilihat mampu mewujudkan skala ekonomi, memudahkan permohonan dana agensi, serta membolehkan penyewaan jentera secara berpusat.

Dr Rundi turut menekankan kepentingan pengurusan tanah yang teratur sebagai prasyarat kepada sebarang pelaburan agrikultur.

Beliau mengarahkan semua Jawatankuasa Kemajuan dan Keselamatan Kampung (JKKK) serta Tuai Rumah memuktamadkan profil rasmi pemilikan tanah bertaraf Hak Adat Bumiputera (NCR) di bawah Seksyen 6 dan Seksyen 18, bagi mengelakkan pertikaian tanah pada masa hadapan.

Dalam teguran sosioekonominya, Dr Rundi mengingatkan komuniti supaya mengutamakan simpanan kewangan terutamanya bagi menampung kos pendidikan anak-anak serta mengelakkan pembaziran dan aktiviti perjudian dalam talian yang boleh menjejaskan kestabilan ekonomi isi rumah.

Penyiapan projek RTP di Suai ini mencerminkan komitmen berterusan Kerajaan Sarawak dalam membangunkan infrastruktur luar bandar sebagai tapak kukuh bagi pertumbuhan ekonomi komuniti tempatan. – Kemena Update

KUCHING, 23 Jun 2026 – Di dewan Hotel Imperial Kuching pada Selasa malam, hiasan pentas yang diapresiasi sendiri oleh menteri menambah semangat kepada ratusan pegawai dan penyelidik yang hadir ke majlis gala tahunan Kementerian Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak.

Di hadapan mereka, Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak, Dato Sri Dr. Stephen Rundi Anak Utom, berdiri dalam pakaian baju Gawai yang dipakainya dengan sengaja, sebagai tanda betapa pentingnya majlis itu baginya dan menyampaikan arahan yang mungkin akan mengubah cara kementerian itu beroperasi buat tahun-tahun akan datang.

“Di kementerian ini, dalam setiap jabatan di sini atau setiap agensi, anda mesti ada seorang pakar AI,” kata Dr. Rundi.

Bukan cadangan. Arahan.

Majlis itu adalah Majlis Gala dan Penyampaian Anugerah Inovasi Mini Konvensyen Innovative and Creative Circle (ICC) Peringkat M-FICORD 2026 iaitu konvensyen inovasi dalaman kementerian di mana sembilan pasukan dari pelbagai jabatan dan agensi bersaing menampilkan daya cipta mereka. Hadir sama, kedua-dua Timbalan Menteri M-FICORD, YB Datuk Maclaine @ Martin Ben dan YB Datuk Dr. Haji Abdul Rahman bin Haji Ismail.

Dalam ucapan lebih 30 minit itu, Dr. Rundi melukis gambaran perjalanan panjang sektor pertanian Sarawak, dari ladang-ladang yang dikerjakan nenek moyang secara manual dengan tulang empat kerat, kepada mekanikal dan jentera, dan kini kepada AI. Tiga lompatan teknologi dalam satu hayat kementerian.

Bagi Dr. Rundi, keengganan untuk berubah adalah musuh terbesar. Jabatan Pertanian Sarawak sudah berusia lebih satu abad iaitu institusi yang lebih tua daripada kemerdekaan Malaysia sendiri. Tanpa pembaruan berterusan, amalan kerja lama boleh menjadi batu penghalang kemajuan yang tidak sedar sendiri.

“Amalan yang tidak membawa kebaikan kepada kita atau tidak membawa kita ke mana-mana, ketepikan. Kita maju ke hadapan dengan cara baharu,” kata Dr. Rundi, nada suaranya tegas.

Arahan menggalakkan penggunaan AI ini tidak berdiri sendiri. Ia datang dalam konteks yang lebih besar: M-FICORD sedang beralih kepada model Perusahaan Milik Negeri (SOE), sebuah paradigma pengurusan yang menekankan hasil terukur di atas proses dan usaha semata-mata.

Dalam kerangka ini, AI bukan sahaja alat operasi, tetapi instrumen untuk menghasilkan data prestasi yang boleh dinilai dan dipertanggungjawabkan.

Cabaran pelaksanaan bagi M-FICORD tidak kecil. Kementerian ini menaungi berberapa jabatan dan agensi iaitu termasuk SALCRA, SEB, NIPAH, dan lembaga padi baharu, yang masing-masing mempunyai skop kerja, lokasi, dan kapasiti sumber manusia yang berbeza-beza.

Mewajibkan pengetahuan AI di setiap peringkat memerlukan lebih daripada arahan, ia memerlukan pelan pengisian kapasiti yang terancang.

Namun Dr. Rundi memberi isyarat bahawa ini adalah keutamaan segera, bukan aspirasi jangka panjang.

Dalam ucapan yang sama, beliau berulang kali mengingatkan tentang rasa mendesak iaitu “hari ini terima, esok mesti balas”, sebagai nilai kerja yang perlu menjadi sebati dalam budaya M-FICORD.

Dengan harapan ini, Sarawak melangkah ke hadapan dalam mewujudkan agensi pertanian yang bersedia menghadapi era digital iaitu sebuah langkah yang mencerminkan keyakinan bahawa sektor yang memberi makan rakyat Sarawak tidak boleh tertinggal dalam arus transformasi teknologi global. – kemenaupdate.com

#kemenaupdate#mficord#SarawakkuSayang#JagaSarawakIntuSarawak

BINTULU (5 Mei): Lampu-lampu berwarna-warni menghiasi dewan, alunan lagu tradisional Iban memenuhi udara, dan para tetamu mengenakan pakaian adat yang megah. Namun di sebalik kemeriahan perayaan penuaian itu, seorang menteri berdiri di mimbar dengan mesej yang terasa bertentangan dengan suasana iaitu tentang kecerdasan buatan.

Pada Majlis Pengerami Ngabang Gawai 2026 di Dinner World Restaurant Bintulu, Sabtu malam, Menteri Industri Makanan, Komoditi dan Pembangunan Wilayah Sarawak merangkap ADUN Kemena Dato Sri Dr. Stephen Rundi Anak Utom, memilih momen perayaan itu untuk menyampaikan cabaran yang menurutnya tidak boleh lagi ditangguhkan.

“Kita tidak boleh lagi hanya gembira dan berpuas hati,” katanya kepada hadirin yang termasuk Timbalan Premier Sarawak, Datuk Amar Douglas Uggah Embas.

Bagi Dr. Rundi, Gawai bukan sahaja tentang bersyukur atas tuaian yang lalu, ia juga tentang mempersoalkan tuaian yang akan datang. Berapa banyak? Dengan cara apa? Dan apakah teknologi yang boleh membantu?

Dalam ucapannya yang menggabungkan Bahasa Melayu, Bahasa Iban, dan Bahasa Inggeris yang mencerminkan realiti linguistik komuniti yang dilayaninya, Dr. Rundi menekankan tiga teknologi yang menurutnya perlu segera difahami dan diterima pakai oleh petani Dayak: AI, IoT, dan pertanian pintar.

Bukan retorik semata. Beliau menyebut contoh yang konkrit dan dekat iaitu seorang anak muda Dayak yang bekerja sebagai jurutera di BMW di Munich, Jerman, telah membuktikan bahawa AI bukan sekadar alat syarikat besar antarabangsa, ia boleh digunakan untuk meningkatkan keuntungan kilang kelapa sawit di Sarawak.

Namun cabaran yang diketengahkan oleh Dr. Rundi melampaui sekadar soal teknologi. Ia adalah tentang mentaliti. Tentang kebiasaan bertani yang tidak berubah dari musim ke musim, dari tahun ke tahun, apa yang beliau sebut sebagai bertani tanpa “berati” atau tanpa memikirkan nilai sebenar usaha itu.

“Jika sepuluh gantang tahun ini, tahun hadapan mestilah lebih. Itulah progresif,” katanya. “Kita mesti ada pulangan positif. Jika rugi, cari cara lain.”

Dalam konteks Sarawak yang sedang melaksanakan Dasar Pembangunan Post Covid-19 (PCDS 2030) dengan tumpuan kepada tenaga hijau, ekonomi baharu, dan penggunaan teknologi canggih, seruan Dr. Rundi malam itu bukan sekadar nasihat seorang menteri kepada rakyatnya. Ia adalah gambaran tentang tekanan yang dirasai oleh komuniti Dayak yang berdiri di persimpangan iaitu antara tradisi yang dirai, dan masa depan yang menuntut perubahan. – kemenaupdate.com